Saygı, içtenlik, uyum, karşılıklı yarar ve ortak kazanca dayalı ilişkileri
Xi, şu ifadeleri kullandı: “Çin ile Rusya arasındaki diplomatik ilişkilerin kuruluşunun 75. yıl dönümünün kutlamaları iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişiminin ana gündemidir. 75 yılı geride bırakan Çin-Rusya ilişkileri, neredeyse yüz yıla yaklaşan bu süreçte büyük zorluklara direndi ve sınandı. İki ülkenin saygı, içtenlik, uyum, karşılıklı yarar ve ortak kazanca dayalı ilişkileri diğer ülkelere de örnek teşkil etti. Sayın Rus Devlet Başkanı’yla yaklaşık 40 kez görüştüm ve aramızdaki yoğun teması sürdürmekteyiz. Bu çabalar, ikili ilişkilerin sağlıklı, istikrarlı ve pürüzsüz bir şekilde gelişmesinde stratejik bir rol oynadı. Büyük zorlukların üstesinden gelen ilişkilerimiz, iki tarafın da titizlikle korumasına değerdir.”
Xi, Çin-Rusya ilişkilerinin istikrarı ve gelişiminin sadece iki ülke ve iki halkın temel çıkarlarına uymakla kalmayıp bölgedeki ülkelerin, hatta tüm dünyanın barışı, istikrarı ve refahına yarar sağladığını da öne sürdü.
Çin’in her zaman Rusya’yla birbirine güvenen iyi komşu, iyi dost ve iyi ortak olma niyetinde olduğuna dikkat çeken Xi, iki halk arasında nesilden nesile aktarılan dostluğu sağlamlaştırarak kendi ülkelerinde kalkınma ve refahın gerçekleştirilmesinin yan sıra dünyanın adaleti ve hakkaniyetinin korunması için de Rusya’yla ortak çaba harcayacaklarını sözlerine ekledi.
4000 KM sınırı olan iki ülke: ÇİN-RUSYA
Rusya ile Çin arasındaki ticaret hacmi, tüm dünyada yaşanan ekonomik durgunluğa rağmen her geçen sene artıyor. 2016’da iki ülke arasındaki ticaret hacmi, 70 milyar dolarken 2019’da 110 milyar dolara yükselmişti. 2019 yılının sonunda ise Doğu Sibirya’daki doğalgazı Çin’e ulaştıracak boru hattı (2024’te hattın kapasitesi yılda 38 milyar metreküpe çıkartılacak) hayata geçirildi. Bu proje iki taraf açısından da büyük önem arz ediyor. Yıllık 125 milyar metreküplük ithalat yapan Çin’in enerji kaynaklarına ihtiyacı artarken Rusya, ABD baskısı altında Rusya’ya bağımlılığı azaltmaya çalışan AB ülkelerine alternatif müşteri arıyor. Aynı şekilde Çin de aslında istikrarsız Orta Doğu bölgesindeki ülkelere bağımlılığını azaltmaya ve enerji güvenliğini sağlamaya çalışıyor. 50 milyar metreküp kapasiteye sahip Sibirya’nın Gücü-2 adlı boru hattı inşasının gündemde olması, Rusya’nın ayrıca Çin’e petrol ve sıkıştırılmış gaz satması da bu alandaki işbirliğinin her iki tarafın da çıkarına olduğunu gösteriyor. Nitekim 2019 yılında Rusya Çin’in petrol ithalatında S. Arabistan’ı da geride bırakarak birinci sıraya yükseldi.
ABD iki ülkeyi yakınlaştırıyor
Ekonomi ve enerji alanlarının yanı sıra taraflar askerî alanda da sıkı işbirliği geliştiriyorlar. Baltık Denizi, Pasifik ve Hint okyanuslarında taraflar ortak askerî tatbikatlar düzenledikleri gibi Moskova, Pekin’e balistik füze erken uyarı sisteminin kurulmasına yardım etti. Konuyla ilgili elimizde ayrıntılı bilgi olmasa da günümüzde ortak sistemin kurulması dahi gündemde. Özellikle askerî alandaki işbirliği aslında uluslararası arenadaki gelişmelerin ve bu iki ülkenin ABD ile münasebetlerinin bir sonucu. Nitekim aynen Türkiye-Rusya işbirliğinde olduğu gibi Rusya–Çin münasebetlerinde de ABD faktörünün “yakınlaştırıcı” bir rol oynadığını söyleyebiliriz.
