Çanakkale ile Sarıkamış’ın farkı
Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu’nun taktik hatasıyla büyük yenilgiye dönüşen Sarıkamış Cephesi’nde yaşananlar Prof. Dr. Bingür Sönmez’in ulaştığı gerçek belge ve bilgilerle kitaba dönüştü. KBB doktoru olarak gittiği Sarıkamış’ta Ruslara esir düşen Yedek Subay Dr. Yusuf İzzettin Bey’in 7 yıllık esaretinin ardından Japon Heimei Maru gemisi ile çıktığı yolculukta Yunanistan tarafından esir alınması, Prof. Dr. Bingür Sönmez’in cerrah titizliğiyle yazdığı kitapta anlatılıyor. Dr. Yusuf İzzettin Bey’in esareti boyunca yazdığı anılarını torunu Betül al Ahmadi’nin kızı Sema Şefkat Dolgun tarafından kendisine emanet edildiğini söyleyen Prof. Dr. Bingür Sönmez, Sarıkamış Cephesi hakkındaki bilgilerini paylaştı. Prof. Dr. Sönmez, “Çanakkale cephesinde yaşananları anlatacak ve yazacak okumuş insanlar vardı. Anzaklar da yaşanmışlıklarını günümüze kadar getirdi. Oysa Sarıkamış’ta okumuş insan sayısı çok azdı hatta okuma yazma bilmeyen subaylar vardı. Yaşanan büyük hezimete rağmen hayatta kalabilen ya da esaretten yurda dönmeyi başaranlar sonrasında savaş sonrası travma yaşadı. Çünkü kayıplar sonrası kimse anılarını yazmak istemedi” dedi.
Osmanlıcadan çeviriyi bizzat Prof. Sönmez yaptı
Dr. Yusuf İzzettin’in; Sarıkamış’ta, Azerbaycan Nargin Adası’nda ve Bakü’de, Sibirya’da, Çita Askeri Hastanesi’nde, Vladivostok’ta ve vatana döndüğü Heimei Maru gemisinde yaşadıklarını günü gününe yazmasının büyük şans olduğunu belirten Prof. Dr. Sönmez, hatıraları 2 yılda kendisinin günümüz Türkçesine çevirdiğini belirtti.
Prof. Dr. Sönmez, “Yakın tarihimizdeki bu dramın asıl yönüyle hiç ilgilenmedik. Kaç şehit olduğunu tartıştık durduk. Oysa esarete gidenlere ne oldu diye hiç sorulmadı. 5 yıldır Sarıkamış esirleriyle ilgileniyorum. 7 yıl dram yaşamışlar, Vladivostok’tan bindikleri Japon gemisinden Mersin’de inmek istemişler ama inememişler. Bu kez Yunanlılarca esir alınıp 8 ay alıkonulmuşlar. Her yönüyle ibret alınacak mücadele ve vatan sevgisi. Sahaflardan bu konuda kitap, hatıra ve obje topluyorum. Sarıkamış hatıralarına sahip çıkmayanları gördükçe üzülüyorum” dedi.
“Hayatını kaybeden sağlık çalışanlarına adıyorum”
Sibirya Esir Kamplarında 7 Yıl Sarıkamış’tan Vladivostak’a adıyla Tarihçi Kitabevi’nden çıkan kitapta Ruslara esir düşen Dr. Yusuf İzzetin’in 22 Aralık 1914 ile 13 Ağustos 1921 arasında yaşadığı ilginç olaylar anlatılıyor. Azerbaycan’daki yılanlı Nargin adasındaki zorunlu hayat, Hazar Denizi’nde gemi yolculuğu, Maksim Gorki adlı trenlerle Sibirya’ya gidiş, eksi 45 derecede çalışma zorluğu, Çin sınırındaki Mançurya günleri, mektuplarının Danimarka ve İsveç üzerinden kendilerine ulaşması, esaret hayatında Almanca öğrenmesi, esarette Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanlarından piyes yapmaları, Bolşevik ihtilaliyle yaşanan silahlı çatışma, Türk subayın Rus hemşire Nataşa ile yaşadığı aşk, esir hastanesinde balalayka eşliğinde piknik, Japonların verdiği esir maaşı, yurda dönerken uçan balıkların gemiyi ziyareti, balinalar, Japon Yarbay Tsumaru, Pire limanındaki esaret, Mustafa Kemal’in adını ilk kez duymaları ve Kurtuluş Savaşı’nı umutla karşılamaları gibi konular yer alıyor.
Prof. Dr. Sönmez, “ Okuyucular gerçek bir doktor fedakarlığı ve mücadelesine tanık olacaklar. Bu nedenle kitabımı küresel koronavirüs pandesisi sırasında hayatını kaybeden 300’den fazla sağlık çalışanına adıyorum. Tek isteğim toplumun sağlık çalışanlarının değerini bilmesi. İnsanoğlu bugünlere onların fedakarlığıyla geldi” dedi.
