“NATO için kötü olur”
ABD Başkanı ise, NATO üyesi ülkeleri Hürmüz Boğazı’nın petrol sevkıyatına açılması için ABD askeri harekâtına katılmaya çağırdı ve olumsuz yanıt olasılığına karşı tehdit etmişti.
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliği için oluşturulması planlanan uluslararası misyona yönelik çağrısı birçok ülke tarafından açık veya diplomatik bir dille reddedildi. ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaş ikinci haftayı geride bırakırken İran’ın küresel günlük petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması piyasaları derinden etkilemeye devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, daha önce Financial Times’a verdiği röportajda, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için NATO müttefiklerinden destek beklediğini söylemişti. Destek verilmemesinin “NATO’nun geleceği açısından çok kötü olacağını” ifade eden Trump, ABD’nin Ukrayna’ya sağladığı yardımı hatırlatarak Avrupa’dan karşılık beklediğini dile getirmişti.
ALMANYA’DAN AÇIKÇA RET GELDİ
Ancak ABD Başkanı’nın çağrısı, önerdiği ülkeler tarafından kısa sürede reddedildi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ARD’ye yaptığı açıklamada, Berlin’in böyle bir göreve katılımını gerektiren “acil bir ihtiyaç” görmediğini söyledi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Hollanda Başbakanı Rob Jetten ile düzenlediği basın toplantısında, Almanya’nın Hürmüz Boğazı’nda petrol tankerlerini korumak için doğrudan askeri bir operasyon gerçekleştirmeyeceğini açıkladı. Merz, Almanya ve Hollanda’nın Avrupa Birliği’nin kurucu üyeleri ve NATO üyesi olarak yakın ortak ve müttefik olduklarını belirterek, “Son yıllarda olduğu gibi işbirliğimiz iyi seviyede kalmalıdır” dedi. Şansölye, Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip olduğunu hatırlatarak, NATO’nun bir savunma ittifakı olduğunu ve müdahale ittifakı olmadığını vurguladı. Merz, Almanya’nın uluslararası deniz yollarının güvenliği için diplomatik ve ekonomik katkı sağlamaya devam edeceğini, ancak doğrudan askeri müdahale yapmayacağını ifade etti.
İNGİLTERE’DEN TEMKİNLİ RET
İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise, İngiltere’nin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için “müttefikleriyle bir plan üzerine çalıştığını, ancak geniş kapsamlı savaşa dahil olmayacağını” söyledi. Starmer, ülkesinin bölgedeki mayınları aramak için insansız hava araçları kullanma olasılığını müttefikleriyle görüştüğünü açıkladı. Ancak İngiltere’nin “bir savaş gemisi gönderme ihtimalinin düşük olduğunu” da belirtti.
İSPANYA ŞAŞIRTMADI
İspanya savunma ve dışişleri bakanları, İspanya’nın “ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı yasadışı bulduğu için” Hürmüz Boğazı’ndaki hiçbir askeri operasyona katılmayacağını açıkladı. Savunma Bakanı Margarita Robles, “İspanya hiçbir geçici önlemi kabul etmeyecek, çünkü amaç savaşın sona ermesi ve bunun hemen gerçekleşmesi olmalı” dedi. İspanya savunma ve dışişleri bakanları, İspanya’nın “ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı yasadışı bulduğu için” Hürmüz Boğazı’ndaki hiçbir askeri operasyona katılmayacağını açıkladı.
FRANSA RET ZİNCİRİNE KATILDI
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasına yönelik koalisyon oluşturulmasını talep ettiği bir dönemde, “Biz çatışmanın tarafı değiliz, bu nedenle Fransa, mevcut bağlamda Hürmüz Boğazı’nın açılması veya özgürleştirilmesi operasyonlarına kesinlikle katılmayacaktır.” dedi.
AVRUPA BİRLİĞİ DE REDDETTİ
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, üye ülkelerin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz misyonunun görev kapsamını genişletmeye “istekli olmadığını” açıkladı.
Brüksel’de düzenlenen AB Dışişleri Bakanları toplantısının ardından basın mensuplarına konuşan Kallas, Avrupa’nın su yolunun güvenliğini sağlamaya ve petrol arzındaki aksamaları önlemeye yardımcı olması yönündeki çağrılara rağmen, “Aspides” adlı deniz misyonunun görev alanının Hürmüz Boğazı’na kaydırılmasına “sıcak bakılmadığını” belirtti.
Kallas, “Tartışmalar, Aspides’in yeterli deniz unsuruna sahip olmaması nedeniyle güçlendirilmesi gerektiği yönündeydi. Ancak bu görev tanımının Hürmüz Boğazı’nı da kapsayacak şekilde genişletilmesi konusunda üye devletlerden bir istek gelmedi,” dedi.
JAPONYA, AVUSTRALYA, YUNANİSTAN VE İTALYA…
Japonya Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi, İran’daki mevcut gerilim nedeniyle Tokyo’nun deniz güvenliği misyonuna katılmayı değerlendirmediğini ifade etti. Başbakan Sanae Takaici ise ülkenin hukuk sistemi gereği denizaşırı askeri operasyonların “son derece zor” olduğunu vurguladı.
Avustralya Ulaştırma Bakanı Catherine King de Canberra’nın operasyona katılmayacağını belirterek, “Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyeceğiz” dedi.
Yunanistan hükümet sözcüsü Pavlos Marinakis, Yunanistan’ın boğazda hiçbir askeri operasyona katılmayacağını söyledi. Sözcü, ülkesinin sadece Kızıldeniz’deki gemileri korumayı hedefleyen Avrupa Birliği’nin (AB) “Aspides” deniz misyonuna dahil olduğunu, bu misyonun da Kızıldeniz’i kapsadığını vurguladı.
İtalyan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de Trump’ın çağrısına temkinli bir yanıt verdi. Belçika’nın başkenti Brüksel’de gazetecilere konuşan Tajani, İtalya’nın Aspides’in güçlendirilmesini desteklediğini söyleyerek “Bu misyonların Hürmüz Boğazı’nı da kapsayacak şekilde genişletilebileceğini düşünmüyorum” dedi.
TRUMP ÇİN’DEN BİLE YARDIM BEKLİYOR
ABD Başkanı, Çin’e yapacağı ziyaret öncesi Pekin yönetiminin boğazın açılmasına yardımcı olmasını beklediğini de söyledi: “Bence Çin de yardım etmeli çünkü petrolünün yüzde 90’ını boğazdan alıyor. Zirveyi beklemek geç olur.”
Trump iki ülke dışişlerinin üzerinde anlaştığı plana göre, 31 Mart – 2 Nisan arasında Pekin’i ziyaret edecek. Bununla birlikte Trump, “iki haftanın uzun bir süre olduğunu ve görüşmeden önce durumu görmek istediklerini” söyledi ve Çin ziyaretinin ertelendiğini belirtti.
KAYNAKLAR: BİANET- VERYANSİN.TV- GAZETEOKSİJEN.COM- DW TÜRKİYE- EURONEWS
