TÜRKİYE'NİN İLK AKADEMİSYEN KAPTANI PROF. DR. NECMETTİN AKTEN

Geleceği parlak bir kaptan yetişiyor

İkinci Dünya Savaşı’nın yokluk günleri sürerken 1942 yılında İzmit’te doğmuştu Necmettin Akten. Ailesinin desteğiyle girdiği Yüksek Denizcilik Okulu’nun Güverte Bölümü’nden 1965 yılında mezun olduktan sonra hemen denizlere açılmıştı. Pek çok Türk ve yabancı bayraklı gemide zabitlikle başladığı meslek hayatını, ikinci kaptanlıkla taçlandırmıştı. Tutkunu olduğu maviliklerde, azmi ve çalışkanlığıyla Süvari(Kaptan) olduğunda Ankara’nın dikkatini çekmişti. Modern Türkiye Cumhuriyeti’nin gelecek vaat eden denizcilerinden biri olduğu anlaşılmış, gelişen radar teknolojisini öğrenmesi ve Türkiye’de uygulaması için seçildi. Ulaştırma Bakanlığı tarafından İngiltere’de ki Galler Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’ne (University of Wales Institute of Science and Technology) deniz navigasyonu alanında uzmanlık yapmak üzere gönderildi. 1969 yılında Türkiye’ye döndüğünde öğrendiklerini yeni nesil denizcilere öğretmesi istenmişti. Mezunu olduğu Yüksek Denizcilik Okulu’nda öğretim elemanı olarak görevine başladı.

Yaşam boyu öğrenmek ve öğretmek…

O zaman Ortaköy’de olan Yüksek Denizcilik Okulu’nda derslerine devam ederken, bilgi teknolojilerindeki hızlı değişimi yakalamak istiyordu. 1973-1974 öğretim döneminde başarılı bir akademisyenken, Norveç hükümetinin bursunu kazanarak Det Norske Shipping Akademi’de deniz işletmeciliği uzmanlığı yaptı. Yaşam boyu öğrenmek ve öğretmek ilkesinin peşinden gidiyordu. 1975 yıllında öğretim görevlisi olduğu okulun Ulaştırma-İşletme Bölümü’nü kurarak yüksek okulun eğitim yelpazesinin genişlemesini ve branş sayısının artmasını sağladı.

Hep bilgiyi paylaşmayı seçti

1979-1982 yılları arasında YDO’nun Güverte Bölüm Başkanlığı’na seçilmişti. Öğrenirken öğretmenin kutsallılığı, bilgiyi paylaşmanın yüceliğini kanıtlarcasına 1990-1993 yılları arasında İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü’nde Deniz İşletmeciliği bilim dalında yüksek lisans eğitimi aldı. 1993 yılında 51 yaşındayken İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Anabilim Dalı’nda doktora öğrenimine başladı. Haziran 1997 tarihinde doktor unvanını aldığında ülkemizin ilk Doktor Kaptanı olarak tarihe geçmişti. Kasım 1999 tarihinde kazandığı doçentlik sınavıyla, Gemi Yönetim Mühendisliği Anabilim Dalı’nda Doçent Doktor ünvanına sahip oldu. Şubat 2006 tarihinde Profesör olduğunda Türk sivil denizciliğinde bir sayfa açılmıştı. İlk kez başarılı bir kaptan akademi camiasında layıkıyla yükseliyordu. Gemi adamı olarak başladığı Türk deniz ticaretine, kuramcı, düşünür ve çok yönlü bir meslek adamı olarak büyük katkılar sağladı. Okyanusların hırçın dalgalarının verdiği cesaret ve soğukkanlılık, akademi dünyasının kazandırdığı bilimsel bakışla birleşmişti.

Ulusal Kalkınma planlarına davet edildi

Kaptan Prof. Dr. Necmettin Akten, dönem adıyla Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) 7. Dönem Beş Yıllık Kalkınma Planları’na davet edildi. Deniz Ulaştırması ve Limanlar alt komisyonlarında üyelik, raportörlük ve komisyon başkan vekilliği yaptı. 1998 yılında gerçekleşen 9. Ulaştırma Şurası’nda Deniz Ulaştırması Çalışma Grubu Başkanlığı görevini üstlendi. 2000 yılına gelindiğinde, 8. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nda Deniz Ulaştırması Özel İhtisas Komisyonu Başkanı oldu. 9. Beş Yıllık Kalkınma Planı çalışmalarında da bulundu.

Uluslararası görevlere çağrıldı

Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası denizcilik Örgütü(IMO) ve Ticaret ve Kalkınma Konferansı(UNCTAD) gibi örgütlerde görev yaptı. Çoklu Taşımacılık Sözleşmesi, INMARSAT – Denizde Uyduyla Haberleşme Örgütü, ve “Maritime Fraud and Piracy – Denizde Sahtecilik ve Haydutluk” gibi çok uluslu diplomatik konferanslarda Türkiye delegesi oldu. IMO toplantılarında Türkiye sözcülüğünü üstlendi. Denizcilik Müsteşarlığı tarafından hazırlanan Gemi adamları Yönetmeliği’nin hazırlandığı kurulda da görev yaptı. Çağların eskitemediği büyük Türk denizcisi Piri Reis hakkındaki çalışmaları nedeniyle Eylül 1972’de İngiltere Kraliyet Navigasyon Enstitüsü üyeliğine seçildi. Enstitünün Türkiye kurucu başkanı oldu.

Sorumluluk almaktan kaçınmadı

Mesleki deneyimini takip eden kuşaklara aktarmak için sorumluluk almaktan hiç çekinmedi. İstanbul’un iki kıta arasında gerçekleşen deniz ulaşımında devrim niteliğinde olan Deniz Otobüsleri projesinde görev üstlendi. 1984-1987 arasında Albatros A.Ş genel müdürü olarak yeni gemilerin İstanbul’a getirilmesinde etkin rol oynadı. Profesör ünvanından yıllar önce elde ettiği uzakyol kaptanlığıyla Türk Uzakyol Gemi Kaptanları Derneği’nin 1992-1994 yılları arasındaki başkanı oldu. Ağustos 1993’te Ukrayna Ulaştırma Bakanlığı’nın isteğiyle Fedor Şalyapin adlı Ukrayna bayraklı transatlantik gemisinde 32 liman işletme yöneticisine seminer verdi. Gemi seyir halindeyken liman işletmecilerine İngilizce hitap eden Akten, büyük takdir kazandı.

Altın harflerle yazılan özgeçmiş

Çok yönlü kişiliğiyle Ağustos 1995 tarihinde İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nde öğretim görevlisi olarak göreve başladı. 2002 – 2005 arasında İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü’nde Deniz İşletmeciliği Anabilim Dalı Başkanlığı görevini yaptı. Aynı yıllarda Kocaeli Üniversitesi, İTÜ Denizcilik Fakültesi, İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadı Enstitüsü ve Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde de dersler verdi. Mahkemelerde bilirkişilik, ticari sorunlarda hakemlik hatta uçuş uzmanlığı bile yaptı. 2009 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin kurucusu olduğu İDO’yu yabancılara satma girişimine şiddetle karı çıkacak kadar cesurdu. Dünya Gazetesi’nin Perşembe Rotası’nda köşe yazarlığı, TRT İstanbul Radyosu’nda denizcilik program danışmanlığı yaptı. 1 Mart 1958 günü gerçekleşen Üsküdar vapuru faciasını anlattığı radyo yayını ile Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin ödülüne layık görüldü. İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü’nde yüksek lisans ve doktora öğrencilerine tez danışmanlığı yaptı. Beykoz Lojistik Meslek Yüksek Okulu’nda da dersler verdi. Türkiye Denizciler Sendikası’nda başkan danışmanlığı görevini sürdürürken safra kesesindeki rahatsızlık nedeniyle 30 Haziran 2012 tarihinde vefat ettiğinde, Türk denizcilik sayfalarına altın haflerle yazılacak bir özgeçmiş bırakmıştı.

Şimdilerde sadece Türkiye Denizciler Sendikası’nın fotoğraf yarışmasıyla anılan Kapt.Prof. Dr. Akten’in yazdıklarından ders alabilmek umuduyla.

“Evet, sevgili okurlar, İngiltere’de bir kaptan olarak gördüğüm saygıyı ülkemde görebildim dersem hem mesleğime ve hem de meslektaşlarıma haksızlık etmiş olurum. Kaptanları toplumumuz- hep olmasa bile – zaman-zaman kaçakçı gözüyle algıladı. Denizle doğayla boğuşarak bir yıllık çalışma yaşamında 10–15 gün, bazen de daha az bir süreyle ülkenizde kalabilmenizi siz şans görürken toplumun değer yargılarına bakar mısınız? Biz maalesef bakmak zorunda kaldık ve de yutkunduk. Ama hep başımızı dik tutarak…”

29 Ocak 2009- Perşembe Rotası