2013 – Usta gazeteci Mehmet Ali Birand’ı saygıyla anıyoruz…
1923 – Gazi Mustafa Kemal, Gebze istasyonunda Halide Edip Adıvar ile birlikte
1929 – Manevi kızlarından Nebile Hanımla düğün töreni esnasında dans ederken
Mustafa Kemal Paşa İstanbul gazetecileriyle yaptığı basın toplantısını İzmit Kasrı’nda 16/17 Ocak 1923 günü saat 9.30 da gerçekleştirdi:
Bu toplantıda, Gazi Paşa’nın önce konuşacağımız esaslı meseleler ne ise onları tespit edelim, hangi noktaları öğrenmek istiyorsunuz? sorusu üzerine gazete başyazarları, Mustafa Kemal’e birçok soru yöneltmişlerdi. Mustafa Kemal Paşa, daha sonra şöyle demiştir: “Burada gayet samimi ve açık bir surette müdavele-i efkar edeceğiz. Binaenaleyh konuşacağımız şeyler şimdilik mahrem kalacaktır. Yalnız, muttali olacağımız hususatı zamanına ve vaziyete göre istimtil edebiliriz. ”
Toplantıda günün tartışma konusu olan sorunlara değinilmiş; hilafet meselesi, Lozan barış müzakereleri, Milli Mücadele’nin gayesi, Büyük Millet Meclisi’ndeki fikirler, yeni hükümet ve din, seçimler ve Halk Fırkası ve daha bir çok meseleler hakkında Mustafa Kemal geniş açıklamalarda bulunmuştur.
16/17 Ocak’ta, Mustafa Kemal’in İstanbul gazetecileriyle yaptığı İzmit Kasrı mülakatında mevzubahis olunan “Yeni Hükümet ve Din” hakkında şöyle bir konuşma geçmiştir:
Kılıçzade Hakkı Bey :
– Paşa Hazretleri, yeni hükümetin dini olacak mı?
Gazi Paşa :
– Vardır, efendim. İslam dinidir. İslam dini hürriyet-i efkara maliktir.
Hakkı Bey:
– Yani hükümet bir din ile tedeyyün edecek mi?
Gazi Paşa :
– Edecek mi etmeyecek mi bilemem… Bugün mevcut olan kanunlarda aksine bir şey yoktur. Millet dinsiz değildir. Mütedeyyindir ve dini, İslam’dır.
Mustafa Kemal Paşa, daha sonra bu toplantıdaki konuşmadan Nutuk’ta şöyle bahsetmektedir:
“Yeni Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun ikinci maddesinin başında… ‘Türkiye Devleti’nin dini, din-i İslamdır’ cümlesidir.
“Bu cümle daha, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’na geçmeden çok evvel, İzmit’te ve İzmit erbab-ı matbuatıyla uzun bir mülakat ve hasbihalimiz esnasında, muhataplarımdan bir zatın şu sualine ma’ruz kaldım: ‘Yeni Hükümet’in dini olacak mı?’
“İtiraf edeyim ki bu suale muhatap olmayı hiç de arzu etmiyordum. Sebebi, pek kısa olması lazım gelen cevabın o günkü şeraite göre ağzımdan çıkmasını istemiyordum.
“Efendiler, gazeteci muhatabımın sualine: Hükümetin dini olamaz, diyemedim. Aksini söyledim.
“Vardır efendim: İslam dinidir. dedim. Fakat der-akab ‘Islam dini hürriyeti ejkara maliktir’ cümlesiyle cevabımı tavzih ve tef~ir lüzumunu hissettim.
“Demek istedim ki hükümet, ejkar-ı vicdana riayetle mukayyed ve mükellef olur.
“Muhatabım, verdiğim cevabı, şüphesiz, ma’kul bulmadı ve sualini şu tarzda tekrar etti: ‘Yani hükümet bir din ile tedeyyün edecekmi ?”
“Edecek mi etmeyecek mi bilemem dedim. Meseleyi kapatmak istedim. Fakat mümkün olmadı.” 17.
Mustafa Kemal Paşa’nın İzmit Köşkü’nün alt salonunda yaptığı basın toplantısı, i 7 Ocak sabah saat 3’te bitmişti. Gazeteciler veda ederek ayrıldılar. O gün öğleye kadar dinlenen Mustafa Kemal, öğleden sonra heyetleri kabul etmiş, ertesi günü de LOrdu Komutanı Nureddin Paşa ile birlikte Yanmca ve Hereke’deki askerı birlikleri denetlemişti. Yarımcalılar, Mustafa Kemal’i ellerinden geldiğince ağırlamış, bir “hemşehrilik beratı” ile hemşehrileri yapmışlardl 18 ..
Mustafa Kemal Paşa, 17 Ocak’ta İzmit ve çevresindeki askerı birlikleri teftiş ile meşgulolmuş, her yerde kurbanlar kesilerek, çoşku ve heyecanla karşılanmıştı. Akşamleyin İzmit’te şerefine bir ziyafet verilen Mustafa Kemal, ertesi gün gazete başyazarıarını tekrar kabul ve İzmit halkı ile yakından temas etmişti.
Mustafa Kemal, ] 8 Ocak’ta Anad(‘lu Sinernası’nda İzmit halkına, dört saat süren oldukça önemli açıklamalarda bulunmuştu. Sinema salonu. toplumun her kesiminden ikibinden fazla insanla hınca hınç dolmuştu. Mustafa Kemal’in, konuşmasını daha çok halkla sohbet şeklinde yapmayı uygun görerek, dinleyicilerinden geçmişe ve geleceğe ait düşüncelerinin nelerden ibaret olduğunu, hangi hususlarda tereddüte düştüklerini ve hangi meseleleri anlamak istediklerini sorması üzerine; dinleyicilerden bazıları, “Hakimiyet-i milliye esasatı hilafet meselesi, maarif, iktisat, ziraat ve ticaret hususlarında” ve oluşturulması düşünÜıen Halk Fırkası hakkında bazı sorular yöneltmişlerdi. Mustafa Kemalde bütün bu sorulara oldukça man tı kıt cevaplar vermişti.
1938 – Atatürk’ün, dört yeni denizaltı gemisinin isimlendirilmesi hakkında Başbakan Celâl Bayar’a el yazısıyla direktifi: “Yeni dört denizaltı gemilerimiz için bulduğumuz isimler şunlardır: 1) Saldıray 2) Batıray, 3) Atılay, 4) Yıldıray. Bunların manalarını izaha bile hacet olmadığı kanaatindeyim. Mânaları, som Türkçe olan bu kelimelerin kendisindedir; yani saldıran, batıran, atılan, yıldıran.”
1937 – Atatürk’ün, akşam çocukluk arkadaşlarından Asaf İlbay’ın evine gelişi ve sohbet esnasında söyledikleri: “…Her zaman samimî olalım, bütün duygularımızı samimîliğe, açıklığa ve dürüstlüğe doğru yönlendirelim. İçi başka, dışı başka insanlar vicdan rahatlığı duyamazlar” (Bu ziyarette İsmet İnönü ve Sabiha Gökçen de bulunmuştur). [Kocatürk]
1933 – Atatürk’ün, Derince’den Gülcemal vapuru ile saat 18.00’de Mudanya’ya gelişi, daha sonra saat 18.30’da Bursa’ya varışı.
1932 – Atatürk’ün, öğleden sonra Dolmabahçe Sarayı’ndan otomobille hareket ederek Pangaltı’da Yolunca Çiftliği Süthanesi’ni, daha sonra Ayaz Paşa ve Maslak Köşklerini gezerek saat 17.30’da Dolmabahçe Sarayı’na dönüşü.
Atatürk’ün, Dolmabahçe Sarayı’nda Fethi (Okyar) ve Ruşen Eşref (Ünaydın) Beyleri ayrı ayrı kabulü.
1929 – Atatürk’ün, gece, manevî kızı Nebile Hanım’ın evlenmesi nedeniyle Ankara Palas’ta düzenlenen baloyu şereflendirmesi.
1925 – Atatürk’ün, Lâtife Hanımla beraber Dörtyol’dan Adana’ya dönüşü ve gece şerefine fener alayı düzenlenmesi.
Atatürk’ün, akşam Konya Türk ocağı salonunda, Adana’nın kurtuluş gününe ait bir müsamereyi izlemesi.
1923 – Atatürk’ün, İzmit’te çeşitli heyetleri kabulü.
Atatürk’ün, öğle yemeğini Hereke’de yemesi; Yarımca köyü halkının ricası üzerine Yarımca hemşeriliğini kabulü.
Atatürk’ün, annesinin ölümü üzerine başsağlığı dileklerini ileten kişi ve kuruluşlara -Anadolu Ajansı aracılığıyla- açık teşekkürü.
Atatürk’ün, annesinin ölümü nedeniyle Halife Abdülmecit Efendi’nin başsağlığı telgrafına cevabı.
1921 – Çerkez Ethem’e bağlı birliklerden bazıları teslim olmaya başladı. Ethem teslim olmayı reddetti.
Atatürk’ün, “United Telegraph” gazetesi muhabirine Türk Bağımsızlık Savaşı’nın amaçlarını açıklayan demeci: “…Siyasî, adlî, iktisadî ve malî bağımsızlığımızı imhaya ve neticede yaşama hakkımızı inkâra ve kaldırmaya yöneltilmiş olan Sevres Antlaşması bizce mevcut değildir. Bağımsızlık ve egemenliğimizin gereklerini temin edecek bir barışın yapılması son emelimizdir.” [Kocatürk]
1920 – Urfa’da Fransızlara karşı direniş başladı.
1919 – Kars’ta bir kongre toplanması (Büyük Kars Kongresi) ve “Cenubi garbi Kafkas Hükümeti Muvakkatesi Milliyesi” adıyla yönetim kurması.
Cenubigarbi Kafkas Hükümeti 25 Mart 1919 tarihinden başlayarak, “Cenubigarbi Kafkas Hükümeti Cumhuriyesi” adını kullanmaya başlamıştır.
1916 – 16. Kolordu Komutanlığı’na atanan Atatürk’ün, Sofya’dan İstanbul’da dönüşü.
Atatürk’e, “Anafartalar Grubu Komutanlığı” dönemindeki üstün başarıları nedeniyle “Muharebe Altın Liyakat Madalyası” verilişi.
1914 – Atatürk’ün, Sofya’dan, Bahriye Nazırı Cemal Paşa’ya mektubu: “…Bendeniz şimdilik hakiki bir Osmanlı ataşemiliterine lâyık olabilecek vaziyeti almak için ihtiyaç bulunan hususları değil, burada aç sefil kalmamanın çaresini düşünmek mecburiyetinde olduğum için vaad buyurduğunuz iştigali, kasım ve aralık ödeneklerinin bir an evvel göndertilmesine ve bundan sonra da muntazam olarak verilmesini temine ayırırsanız pek ziyade minnettarınız olurum.” [Kocatürk]
1912 – Atatürk komutasındaki yerel kuvvetlerin, Derne’de İtalyanlara karşı baskın şeklinde taarruzu.
Doğumlar
1834 – August Weismann, Alman biyolog (ö. 1914)
1942 – Muhammed Ali, Amerikalı boksör (ö. 2016)
Ölümler
2013 – Mehmet Ali Birand, Türk gazeteci ve yazar (d. 1941)
Haber : Emirhan Taştan
İletişim İçin Twitter: @DenizinKartalI – @emrhntstn
Kaynak : https://ulusalhaber-ulusalajans1.blogspot.com/2018/04/gercekten-muhtesem-gunlerin-ustune-bir.html
https://tr.wikipedia.org/wiki/17_Ocak
